Schetsen voor beginners: zo begin je met een schetsboek

Schetsen voor beginners? Begin met een schetsboek: dat is veel meer dan een tekenschrift. Zie het als een kledingkast, een zolder, een kelder of een map waarin je willekeurige gedachten, geweven uit alledaagse ervaringen, bewaart. Een schetsboek helpt je ‘rauwe’ ervaringen te verwerken.

„Het is liefde en verslaving in één blok papier.”

Die vrijheid en zuiverheid van gedachten die net opborrelen: voel je dat? In een schetsboek leg je ze vast zoals ze komen. Schetsboeken zijn als een persoonlijk dagboek waarin je je gevoelens vastlegt, met ideeën experimenteert en de wereld om je heen documenteert. Ik werd zo enthousiast van dit idee dat ik een paar tips op een rij heb gezet over hoe je met je eigen schetsboek begint en waarom dat de moeite waard is.

Schetsen voor beginners: kies papier en materialen waar je verliefd op wordt

Denk bij het schetsboek kiezen aan hoe en wanneer je het gaat gebruiken. De eenvoudigste manier om je schetsboek elke dag te openen, is het altijd bij je te hebben. Een groot, zwaar schetsboek is daarom niet de beste keuze.

Komt er een idee of beeld bij je op, dan zet je het meteen op papier. Zo bouw je vanzelf een mooie verzameling schetsboeken op waar je graag naar terugkeert.

Meestal teken je in een schetsboek met potlood of pen, maar durf ook te experimenteren met nieuwe materialen. Moderne schetsblokken hebben een afwerking die ‘mixed media’ heet. Daardoor zijn ze ook ideaal om op te schilderen met aquarelverf, inkt of tekenpennen.

Maak collages en stop een paar handige aquarelstiften of een waterpenseel in je tas. Elke streek is helemaal van jou. Het is jouw ruimte om jezelf vrij uit te drukken.

Wees niet bang om fouten te maken in je schetsboek

Zoals de beroemde Amerikaanse schilder Bob Ross zei: er bestaan geen fouten, alleen gelukkige ongelukjes. Een van de moeilijkste uitdagingen als je dagelijks in een schetsboek werkt, is de verwachting loslaten dat elke pagina een perfect kunstwerk moet zijn. Er bestaan veel boeken met schetsboeken van kunstenaars, en die worden vaak zelfs hoog gewaardeerd.

Een schetsboek geeft je onbewust het gevoel dat perfectie er niet toe doet. Je richt je niet volledig op nauwkeurige lijnen, zoals bij het schilderen op schildersdoek. Daardoor heb je minder stress over de vorm en kun je je meer op de inhoud richten en de gedachte die bij je opkwam beter aanvoelen. Daarom is een schetsboek ideaal voor beginnende schilders: een plek om te spelen en te experimenteren.

Raakt een schets je gefrustreerd? Scheur de pagina er gewoon uit, of probeer het nog eens naast de oorspronkelijke schets. Onthoud: een schetsboek kent geen regels. Een mislukte schets kun je ook verwerken in een collage op een andere pagina, overschilderen of vouwen tot origami.

Schetsboek tekenen: gebruik observatie en verbeelding

Waarom houden kunstenaars een schetsboek bij?

Meestal om twee redenen: om de wereld om hen heen vast te leggen of om gedachten op papier te zetten. Het mooiste ontstaat wanneer die twee werelden elkaar ontmoeten.

Schets je meestal figuren? Probeer dan eens blindtekenen (blind contour drawing). Bij deze techniek teken je een object terwijl je niet naar het papier kijkt en je potlood, penseel of ander gereedschap niet optilt tot het beeld af is.

Deze oefening doorbreekt je gewone routine en levert onverwachte beelden op. De tekeningen zijn meestal los, onlogisch en een beetje chaotisch.

Schilder of teken je vaak interieurs? Teken dezelfde ruimte dan een tweede keer, maar vanuit een nieuwe hoek. Zo leer je het driedimensionale van een voorwerp te zien in plaats van het platte beeld dat je in je hoofd hebt.

Verveel je je tijdens het tekenen en is het tijd voor iets ongewoons? Verzamel afbeeldingen uit verschillende bronnen en kies intuïtief de beelden die je aanspreken. Plak ze in je schetsboek en schilder, teken en maak er collages van op de pagina’s van je fantasiewereld. Zo ontstaat een nieuw universum waarin brokstukken van elke dag naast elkaar bestaan. Ik weet zeker dat je iets onverwachts zult maken.

Waarom een schetsboek op reis beter is dan een camera

Wist je dat er in Brooklyn een bibliotheek is met ruim 41.000 schetsboeken? Stel je voor dat je tekeningen doorbladert die iemand tijdens een vakantie heeft geschetst en dat je daar zelf geweldige reistips uit haalt. Voor een reiziger kan een schetsboek de kennis van de omgeving enorm vergroten en helpen de mooiste plekken te ontdekken die je ook in het echt moet zien.

Een schetsboek meenemen op vakantie is duizend keer beter dan een camera. Tekenen of schilderen kost tijd, en die tijd gebruik je om alles vast te leggen wat zich voor je uitstrekt.

Dat is het grote verschil tussen echt ter plekke zijn en snel op de knop drukken en meteen doorlopen. Neem je met pen of potlood in de hand de tijd om naar de schoonheid van een bestemming te kijken, dan merk je details op die je anders zou missen. Bovendien onthoud je de reis beter en geniet je er volop van. Meer tips om buiten te schetsen lees je in Urban sketching: met pen en penseel de straat op.

Je schetsboek is je beste vriend

Naast reisschetsboeken zijn ook schetsboekprojecten populair. Ze drukken vaak een verbinding uit met overleden of geliefde mensen, of met iemand met wie de kunstenaar het contact is kwijtgeraakt en naar wie hij verlangt. Het is als een privétherapie en elke pagina is vol gevoelens en gedachten waar je beter mee om kunt gaan.

Schetsboeken zijn ook nuttig in stressvolle situaties, zoals openbare evenementen, vervelende gebeurtenissen of telefoongesprekken. Je zet je gevoelens op papier en blaast stoom af, waardoor de harmonie terugkeert.

Een schetsboek legt je leven vast als een dagboek. Het kan je trouwe reisgenoot zijn, of liefdevol thuis op je wachten na een zware dag. Dus, wanneer begin jij aan je eerste schetsboek? Zoek je een idee voor je eerste pagina? Lees dan Ideeën om te tekenen.

Veelgestelde vragen

Welk formaat schetsboek is het beste voor een beginner?

Voor beginners is A5 ideaal: het past makkelijk in je tas, zodat je het altijd bij je kunt hebben. Een kleiner formaat geeft minder stress dan een groot leeg vel papier.

Welk papier kies je voor een schetsboek?

Dat hangt af van de techniek. Voor potlood is 100–120 g/m² genoeg, maar wil je aquarel of stiften gebruiken, kies dan papier van minimaal 200 g/m².

Wat teken ik in mijn schetsboek als ik geen inspiratie heb?

Teken voorwerpen om je heen, zoals een koffiekopje, sleutels of planten. Ook helpt het om elke dag een korte schets te maken van je reis naar werk of school.

Kan ik in één schetsboek verschillende technieken combineren?

Ja, moderne mixed-mediaschetsboeken zijn daar speciaal voor gemaakt. Je kunt potlood, inkt, aquarel en collage combineren zonder dat het papier gaat golven.

Moet elke tekening in mijn schetsboek perfect zijn?

Helemaal niet: een schetsboek is een plek voor experimenten en fouten. Juist die horen bij je artistieke groei en de zoektocht naar je eigen stijl.

Hoe vaak moet ik in mijn schetsboek tekenen?

Ideaal is elke dag minstens 5 tot 10 minuten. Regelmaat is de sleutel om beter te worden en er een creatieve gewoonte van te maken.

Veel creatief plezier!

Ingrid