Zo combineer je Oost-Indische inkt met oliepastels

Vanuit scheikundig oogpunt zou je zeggen dat Oost-Indische inkt (op waterbasis) en oliepastels en waskrijt (op basis van olie en was) niet te combineren zijn in een schilderwerk, omdat ze elkaar „afstoten”. Juist uit die onenigheid ontstaan heel bijzondere werken.

Misschien doet deze techniek je denken aan de basisschool, want waarschijnlijk heb je dit wel eens gedaan als opdracht bij de tekenles. Toen sprak de combinatie je misschien niet aan, omdat het weer een verplichte opdracht voor een cijfer was. Die mening verander je vast zodra je ziet hoeveel mogelijkheden er schuilgaan in het over elkaar leggen van deze twee materialen.

Het mooie is dat je relatief snel een indrukwekkend resultaat bereikt. Eerlijk gezegd heb je daarvoor geen bijzonder talent nodig: het is een heerlijk ontspannende techniek die echt iedereen aankan, ongeacht eerdere ervaring.

Wat heb je nodig voor Oost-Indische inkt en oliepastels?

Papier – Kies voor deze techniek dikker papier of zelfs karton (180 g/m² of meer). Gebruik liever geen dun papier, want dat kan bij het aanbrengen van de inkt golven of kreukelen.

Oliepastels of waskrijt – Het resultaat is hetzelfde; het gaat er alleen om wat je bij de hand hebt. Professionals hebben in hun atelier waarschijnlijk oliepastels, en wie zelf niet schildert, vindt misschien nog waskrijt in de schooltas van de kinderen.

Inkt – Meestal gebruik je hiervoor klassieke zwarte inkt op waterbasis, maar je vindt die ook in andere kleuren en kunt zo verschillende combinaties maken. Je kunt ook plakkaatverf gebruiken, al is het resultaat iets anders en bestaat het risico dat de laag plakkaatverf gaat craqueleren.

Vloeibare zeep – Met vloeibare zeep temper je het karakter van de inkt en van de was- en oliepastels. Als je inkt probeert aan te brengen op papier waarop je met pastel hebt getekend, wijkt de inkt uit en vormt hij druppeltjes. Voeg je echter een heel klein beetje vloeibare zeep aan de inkt toe (één pompje op de hoeveelheid inkt die je nodig hebt voor een A4-vel), dan breng je hem veel makkelijker aan en blijven er geen onbedekte plekken over.

Penselen – Je hebt één penseel nodig om de inkt aan te brengen. Kies een plat penseel met synthetisch haar dat niet te smal is, zodat je het papieroppervlak snel kunt bedekken (minstens 1,5–2 cm breed). Het is handig om ook een groter penseel met zacht haar bij de hand te hebben, waarmee je tijdens het krassen de afgeschraapte stukjes inkt wegveegt.

Krabber – Dat kan een houten stokje met scherpe uiteinden zijn, een lege balpen of een technisch potlood, maar ook de kleinste brilschroevendraaiers, gutsen of vergelijkbaar gereedschap.

Zo werkt de techniek in 3 stappen

Heb je alles klaarliggen? Dan kunnen we beginnen met creëren!

Stap 1: bedek het papier met oliepastel of waskrijt

De eerste stap is, zoals je waarschijnlijk al geraden hebt, het papier bedekken met waskrijt of oliepastels. Het kleuren zelf werkt heel rustgevend. Bedek het papier helemaal met pastel. Je hoeft je niet druk te maken om een exacte kleurverdeling, het gaat vooral om het plezier van het proces. Kies een paar kleuren voor rustigere en elegantere tekeningen, of gebruik alle kleuren die je bij de hand hebt voor speelsere werken. Zorg dat het papier volledig met kleur bedekt is, zonder open plekken, want dat is erg belangrijk voor een geslaagd resultaat.

Stap 2: meng de inkt met zeep en breng hem aan

De tweede stap is de inkt mengen met vloeibare zeep en over de kleuren aanbrengen. Dankzij de zeep kun je de inkt gelijkmatig met een penseel aanbrengen op het papier dat met was- of oliepastels is bedekt. Het oppervlak moet volledig bedekt zijn. Schijnt de kleur zichtbaar door de inktlaag heen, wacht dan tot de eerste laag droog is en breng een tweede laag aan.

Stap 3: krab je tekening in de droge inkt

De derde stap volgt wanneer de inktlagen helemaal droog zijn. Ben je ongeduldig, dan kun je het drogen versnellen met een föhn, maar verwarm niet te sterk, zodat de kleuren eronder niet smelten. Nu is het scherpe gereedschap aan de beurt, of wat je ook hebt gekozen om mee te krassen. Terwijl je over het oppervlak krast, verdwijnt de inkt en komen de kleuren eronder tevoorschijn.

Je kunt je ontwerp ook voorzichtig voorschetsen met een grafietpotlood voordat je begint te krassen, zodat je je zekerder voelt. Maar geen zorgen als je ergens een foutje maakt en inkt wegkrast waar dat niet de bedoeling was: je kunt hem altijd opnieuw aanbrengen, laten drogen en verdergaan. Ook voor kinderen een geweldig leuke activiteit!

Tip: lijst het werk in onder glas

Lijst het afgewerkte werk bij voorkeur in onder glas. Een oppervlak met inkt is namelijk gevoelig voor slijtage, dus de lijst beschermt het niet alleen, maar geeft het ook een professionele uitstraling. Wil je meer met inkt experimenteren? Lees dan ook ons artikel over schilderen met inkt.

Veelgestelde vragen

Waarom stoten Oost-Indische inkt en oliepastels elkaar af?

Oost-Indische inkt is op waterbasis, terwijl oliepastels was en olie bevatten. Die twee mengen niet, waardoor je interessante grafische effecten en een mooie laagopbouw krijgt.

Welk papier is het beste voor deze techniek?

Kies zwaarder papier of karton, bij voorkeur 180 g/m² of meer. Dunner papier kan door de inkt golven of kreukelen.

Heb je een kunstopleiding nodig voor deze techniek?

Helemaal niet. De techniek is ontspannend en geschikt voor beginners en kinderen, en je bereikt relatief snel een indrukwekkend resultaat.

Kun je in plaats van oliepastels ook waskrijt gebruiken?

Ja, waskrijt geeft hetzelfde resultaat. Het gaat er alleen om wat je bij de hand hebt.

Hoe breng je de lagen het best op?

Bedek het papier eerst volledig met oliepastel of waskrijt, breng daarna de inkt aan en laat die drogen. Krab vervolgens met een scherp voorwerp de inkt weg, zodat de kleuren eronder tevoorschijn komen.

Waarom meng je vloeibare zeep door de inkt?

Zonder zeep wijkt de inkt uit op het papier met pastel en vormt hij druppeltjes. Met een heel klein beetje vloeibare zeep (één pompje op de hoeveelheid inkt voor een A4-vel) breng je hem veel makkelijker aan.