Schilderen op nummer: geschiedenis van een Amerikaanse hobby

Schilderen op nummer was er al vóór Bob Ross

De geschiedenis van schilderen op nummer begint ruim voordat Bob Ross beroemd werd. Amerika raakte toen in de ban van deze hobby, die vooral in de jaren vijftig groot werd. Ze veroverde het hele land als een orkaan en bracht kunst bij miljoenen Amerikanen die onder normale omstandigheden nooit een penseel hadden opgepakt. Met een set in de hand verkondigden ze trots dat iedereen een Rembrandt kan zijn.

Kunstcritici bespotten deze sets natuurlijk. Zij zagen ze als een symbool van het kritiekloos meegaan met de reclame die Amerika in de jaren vijftig in haar greep had. Er waren zelfs tentoonstellingen waar beginnende kunstenaars hun kunnen lieten zien met schilderijen die naar een genummerde voorbeeldtekening waren geschilderd.

Waar komt schilderen op nummer vandaan? Een korte geschiedenis

Schilderen op nummer was midden vorige eeuw een sterke culturele trend en is tot op de dag van vandaag een populair tijdverdrijf. Toch is nooit met zekerheid vastgesteld wie de eerste bedenker van deze uitvinding was. Kunsttheoretici hebben wel aanwijzingen die naar één interessante man leiden.

Dan Robbins en de doorbraak in de verkoop van verf

Dan Robbins was een Amerikaanse commercieel kunstenaar en gepassioneerd zondagsschilder die graag gedenkwaardige werken schilderde. Begin jaren vijftig begon hij samen te werken met een bedrijf dat het concern General Motors ondersteunde. Hij werkte ook voor Chevrolet, waar hij speciale lettertypen voor motivatiefolders ontwierp.

In 1949 kwam hij terecht bij de Palmer Show Card Company, waar de eerste doorbraak plaatsvond. De oprichter van het bedrijf, Max Klein, gaf Robbins een opdracht: de verkoop van verf stimuleren. Zijn oplossing was schilderen op nummer.

De activiteit was ideaal voor het publiek na de Tweede Wereldoorlog en bood een aantrekkelijke nieuwe manier om vrije tijd door te brengen. Het einde van de oorlog en de snel groeiende economie hadden een positief effect op de kwaliteit van het leven.

Omdat het computertijdperk nog ver weg was, staken Amerikanen hun vrije tijd en energie in precies deze creatieve hobby. Ze verlegden de grenzen ervan veel verder dan je je kunt voorstellen.

Hoe wordt een set voor schilderen op nummer gemaakt?

Robbins' boodschap was duidelijk: een set die iedereen, ook wie nooit een kunstopleiding heeft gevolgd, in staat stelt om een gedetailleerd schilderij te maken. Zo ontstond schilderen op nummer, in het Engels „paint by numbers”. Het maken van zo'n set verliep in drie stappen:

1. Robbins schilderde eerst een origineel werk.
2. Hij legde er een folie overheen, waarin hij vormen uitsneed.
3. Elke vorm kreeg een nummer en een bijbehorende tint.

Het eerste pakket was een abstract schilderij met de titel Abstract No. One. Maar al snel bleek dat mensen veel liever een stilleven, een natuurlandschap en figuratieve schilderijen wilden schilderen, en zo gingen de sets een traditionelere kant op.

Schilderen op nummer als verzamelobject

Er werden schilderijen gemaakt in verschillende moeilijkheidsgraden. Sets voor beginners bevatten bijvoorbeeld 20 kleurtinten, terwijl die voor wie een grotere uitdaging zocht er wel 30–40 bevatten.

De Amerikanen vonden deze trend meteen geweldig en alleen al in 1955 werden er meer dan 20 miljoen sets verkocht, die het hele land overspoelden met amateurschilderijen. „Schilderen op nummer was viraal nog voordat er iets als viraal bestond”, zegt Skip Davis met een knipoog. Hij is grafisch ontwerper en tevens gepassioneerd verzamelaar van sets voor schilderen op nummer. „Mensen voltooiden meer dan 50 sets en konden er niet mee ophouden”, voegt hij toe.

Populair tot in het Witte Huis

Populairder dan elastiekspringen of verzamelplaatjes ruilen: de doeken voor schilderen op nummer vonden hun weg tot in het Witte Huis. De secretaris van president Eisenhower richtte een galerij in met werken die ambtenaren daar zelf hadden geschilderd. Natuurlijk kwamen er ook minder vleiende reacties op dit bloeiende tijdverdrijf.

Een anonieme criticus schreef in een beroemd kunsttijdschrift een vurig stuk, dat eindigde met de woorden: „Ik heb geen idee waar Amerika naartoe gaat als duizenden mensen, onder wie veel volwassenen, zich de vormen, lijnen en tinten laten voorschrijven. Kan iemand deze zielen redden, of liever gezegd, deze sukkels?”

Kunst voor iedereen

Na verloop van tijd ging schilderen op nummer op in de populaire cultuur, die het zich toe-eigende als verwijzing naar commercialisering en commodificatie in de wereld. Ook Andy Warhol voegde in 1962 aan deze sets speciale „do it yourself”-series van zijn schilderijen toe.

Los van de mening van traditionele kunstenaars stond Robbins er niet bij stil of deze vorm nu kunst was of niet. Wel vierde hij graag dat kunst zo bij de massa terechtkwam: „Het is een kunstexperiment dat een ervaring biedt aan mensen die normaal nooit een penseel zouden oppakken en in de verf zouden dopen.”

De trend van schilderen op nummer is tot op de dag van vandaag populair, vooral bij beginnende en jonge schilders. Dankzij dit idee kan iedereen mooie schilderijen maken.

Zin om het zelf te proberen? Lees Probeer de hit van dit jaar: schilderen op nummer, of ontdek hoe je de juiste set voor kinderen kiest.

Wij wensen je veel schilderplezier.

Ingrid