Schilderij restaureren: de magie van restauratie

Een schilderij restaureren begint vaak met het verwijderen van oude vernis. Dat zie je in de video’s van restaurateur Mould, die het portret van de mysterieuze „dame in het rood” onder handen neemt. Over het schilderij zelf weten we niet veel meer dan dat het uit 1618 stamt en dat de dame 36 jaar oud was toen het portret werd gemaakt.

Daarin verwijdert Mould de beschermende vernis, die verflagen beschermt maar na verloop van tijd vergeelt of donkerder wordt. De vernis van dit specifieke schilderij is maar liefst 200 jaar oud. Voor restaurateurs is het gebruikelijk om oude vernis te verwijderen, zodat de oorspronkelijke kleuren van het werk weer zichtbaar worden.

Schilderij restaureren: zo verwijdert een restaurateur oude vernis

Het is niet duidelijk welke middelen Mould in zijn video’s gebruikt, maar tot de interessantste tips behoort terpentijn gemengd met andere oplosmiddelen die de olieverf onder de vernislaag niet aantasten.

Zoals bij elk werk redt je het ook hier niet zonder ervaring, goede middelen en geduld. Onder restaurateurs vind je historici, kunstenaars en scheikundigen die schilderijen zorgvuldig onderzoeken om te bepalen welke vernis is gebruikt en hoe ze die kunnen oplossen. Met behulp van testvlakjes ontdekken ze welke oplosmiddelen de vergeelde vernis aankunnen zonder het oorspronkelijke schilderij te beschadigen.

Benieuwd naar het verhaal achter dit portret? Lees Zo wordt de mysterieuze dame in het rood onthuld.

Olieverf, oliën en vernis: wat gebruik je zelf?

Olieverf is gebaseerd op olie, wat betekent dat ze niet met water kan worden verdund. Om haar op schildersdoek aan te brengen worden meestal zachte synthetische penselen gebruikt. De verf wordt verdund met oliën zoals papaverolie, lijnolie of terpentijnolie. Wil je snelle vergeling van de verf voorkomen, dan raad ik aan terpentijn te gebruiken. Om het schilderij te fixeren is vernis voor olieverf in een spuitbus het praktischst, omdat het het hele oppervlak van het schildersdoek grondig en gelijkmatig bedekt.

Weten of je je eigen werk moet vernissen? Lees Mythe of waarheid: moet je een schilderij vernissen?

Ik hoop dat Mould dit fascinerende werk blijft doen en nog meer vergeten werken tot nieuw leven brengt. Voorlopig kunnen we alleen toekijken en met plezier uitkijken naar de terugkeer van de „dame in het rood”.

Ik wens je veel creativiteit, inspiratie en werkplezier.

Je trouwe vriendin, Sabína.

Veelgestelde vragen

Waarom vergelen schilderijen na verloop van tijd?

Vergeling wordt veroorzaakt door oxidatie en afbraak van de beschermende vernislaag die op een olieverfschilderij wordt aangebracht. Na verloop van tijd verandert deze vernis van chemische eigenschappen en wordt hij ondoorzichtig.

Hoe verwijder je oude vernis veilig van een olieverfschilderij?

Het verwijderen van vernis vraagt vakkennis en speciale oplosmiddelen die de pigmenten van de olieverf niet aantasten. Restaurateurs gebruiken meestal oplosbaarheidstesten om het veiligste mengsel voor het betreffende werk te bepalen.

Welke penselen zijn het best voor olieverf?

Voor olieverf worden meestal synthetische penselen met fijn haar of penselen van natuurlijk varkenshaar gebruikt. Synthetische vezels zijn beter bestand tegen chemicaliën en makkelijker schoon te maken.

Wat is het verschil tussen lijnolie en papaverolie?

Lijnolie droogt sneller en vormt een sterkere film, terwijl papaverolie minder vergeelt, wat ideaal is voor lichte tinten. Beide worden gebruikt om olieverf te verdunnen.

Moet je een olieverfschilderij vernissen?

Ja, vernissen beschermt het schilderij tegen stof, vocht en uv-straling. Het wordt aangeraden minstens 6 tot 12 maanden te wachten tot het olieverfschilderij helemaal droog is en pas daarna de eindvernis aan te brengen.

Wat is terpentijn en waarvoor dient het?

Terpentijn is een natuurlijk of synthetisch oplosmiddel dat wordt gebruikt om de viscositeit van olieverf te verlagen. Zo kunnen kunstenaars met dunnere lagen verf werken en wordt het schoonmaken van het gereedschap makkelijker.