Acrylmediums: heb je ze nodig en welke kies je?

Bij het schilderen met olieverf heb je naast de verf ook schildersmediums nodig. Het is aan jou of je alleen terpentijnolie gebruikt (die je sowieso nodig hebt om je penselen te reinigen), alleen lijnolie, een combinatie van beide of een kant-en-klaar medium met bepaalde eigenschappen – voor sneller of langzamer drogen, voor een glanzendere verf en dergelijke. Iets van dat alles heb je nodig als je de verf wilt verdunnen. Bij acrylverf ligt dat anders, en daarom vragen veel schilders zich af of acrylmediums echt nodig zijn.

Voor het verdunnen van acrylverf kun je daarentegen gewoon kraanwater gebruiken. Je hebt tijdens het schilderen geen extra flesjes met oplosmiddelen of mediums op tafel nodig; een bakje water is genoeg. Met water spoel je de verf uit het penseel of verdun je de verf, zodat die vloeibaarder en transparanter wordt. Dat is het voordeel van acrylverf ten opzichte van olieverf, vooral voor beginnende schilders (lees ook 5 belangrijke verschillen tussen olieverf en acrylverf).

Vraag je je dus af wat je nodig hebt voor je eerste schilderij met acrylverf? Het is eenvoudig: schildersdoek, penselen, verf en water.

---

Wanneer heb je acrylmediums nodig?

Zoals gezegd zijn acrylmediums niet nodig, maar... Voor de eerste paar schilderijen is verf op zich voldoende. Naarmate je de verf beter leert kennen en er dieper mee aan de slag gaat, worden ook je wensen groter. Je wilt effecten op je schilderij bereiken die je bij collega's of bij oude meesters hebt gezien, en het lukt niet – dat is het juiste moment om aan acrylmediums te denken, want daarmee kun je de eigenschappen van acrylverf veranderen.

Water is niet altijd geschikt om acrylverf te verdunnen, want een grotere hoeveelheid water kan het bindmiddel in de acrylverf aantasten, waardoor de verf glans en bindkracht verliest. Zulke resultaten bereik je niet met alleen verf en water:

• een transparante verf met glans;
• transparante maar dikke verflagen;
• een bijzonder dikke en ‘stevige’ verf waarmee je reliëfoppervlakken kunt maken.

---

Hoe kies je het juiste acrylmedium?

Het aanbod aan acrylmediums is tegenwoordig zo groot dat zelfs ervaren schilders soms door de bomen het bos niet meer zien. Bij het kopen en gebruiken is het belangrijk om pasta's, gels, mediums om te verdunnen en vertragers uit elkaar te houden, want het zijn totaal verschillende producten die op verschillende manieren worden gebruikt. Sommige kunnen bij verkeerd gebruik ongewenste scheuren of afbladderende verf veroorzaken. Hier is een kort overzicht van elke categorie:

Acrylpasta's voor reliëf

Dikke mengsels van witte verf die je op het doek kunt aanbrengen om reliëfoppervlakken te maken, te laten drogen en er daarna op te schilderen. Je kunt ze ook mengen met acrylverf voor een dikkere verf. In vloeibare toestand én na het drogen zijn deze producten wit (tenzij het gaat om pasta's met speciale effecten). Dat is belangrijk, want het betekent dat ze de tint van je verf veranderen als je ze erdoor mengt – ze maken de verf lichter. Een overzicht vind je bij modelleerpasta en gels.

Mediums om te verdunnen: pouring medium en glaceermedium

Met deze mediums maak je de verf vloeibaarder zonder dat die glans verliest, zoals bij verdunnen met gewoon water wel gebeurt. Een van zulke producten is pouring medium, dat de meesten van jullie kennen omdat het momenteel populair is voor vloeibaar schilderen. Daar dicht tegenaan zitten glaceermediums, die je kunt gebruiken voor fijne, transparante glaceerlagen.

Vertragers voor acrylverf (retarder)

Vertragers zijn vloeibaar en verpakt in flesjes waarop duidelijk staat dat je voorzichtig moet zijn met de hoeveelheid die je aan de verf toevoegt. Ze vertragen het drogen van acrylverf, zodat je de tijd hebt om te schilderen en resultaten te bereiken die lijken op die van olieverf – bijvoorbeeld de nat-in-nat-techniek. Wees er echt voorzichtig mee, want ze kunnen ongewenste reacties veroorzaken als je er meer van toevoegt dan wordt aanbevolen.

Gelmediums voor acrylverf

Gelmediums zijn de eerste producten waarin je zou moeten investeren, omdat je ze op meerdere manieren kunt gebruiken. In verse toestand zijn ze een melkwitte gel; na het drogen worden ze glasachtig transparant en watervast. Ook hiervan bestaan veel varianten, maar de basisindeling is glanzende en matte gels. Ze zijn er daarnaast in ‘heavy’ en ‘extra heavy’, wat hun dikte, dus stevigheid, aangeeft.

Zo gebruik je een gelmedium:

• Voeg het toe aan de verf, zodat die dikker, glanzender en transparanter wordt en de penseelstreken duidelijk zichtbaar blijven.
• Gebruik het bij het verdunnen van verf: voeg naast water ook wat gelmedium toe, zodat de verf glans en bindkracht behoudt.
• Gebruik het als lijm wanneer je in een collagetechniek een stukje ander doek of papier op doek of papier wilt plakken.
• Maak er reliëf mee op doek of papier om daarna met verf op te schilderen: met een spatel in verse gel tikken geeft een gestructureerd oppervlak, met een kam krijg je een raster.
• Ga met een glanzende of matte gel in een dunne laag over het schilderij als je glanzende of matte vlakken wilt egaliseren.

De rijkdom van hulpmiddelen voor acrylverf komt pas tot zijn recht wanneer je ze gaat combineren. Omdat ze allemaal op dezelfde basis zijn gemaakt, gaan ze goed samen en kun je ze naar hartenlust mengen (behalve droogversnellers en sommige speciale verdikkingsmiddelen, waarvan je maar een beperkte hoeveelheid mag gebruiken, wat altijd duidelijk op de verpakking staat). Na verloop van tijd kom je al experimenterend zelf te weten welke combinatie het beste bij je past.

---

Lees ook op onze blog

• Heb je al eens op canvaspapier geschilderd?
• Waarom is iedereen zo enthousiast over leerverf van Darwi Leather?